Wojewoda Podkarpacki stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy w sprawie przeprowadzenia referendum
Drodzy Mieszkańcy,
W ostatnich tygodniach pojawiła się inicjatywa przeprowadzenia referendum w naszej gminie. Rada Gminy Dębica wychodząc naprzeciw oczekiwaniom mieszkańców przyjęła uchwałę w tej sprawie, jednak organ nadzoru – Wojewoda Podkarpacki – stwierdził jej nieważność.
Uchwała Rady Gminy podjęta na wniosek mieszkańców przewidywała dwa pytania: pierwsze dotyczyło budowy spalarni śmieci oraz instalacji energetycznej CHP na terenie gminy, drugie zaś – utworzenia ośrodków integracyjnych dla cudzoziemców. Ustawa o referendum lokalnym jasno określa, że referendum można przeprowadzić wyłącznie w sprawach, które należą do zadań i kompetencji gminy.
W przypadku pierwszego pytania dotyczącego spalarni przepisy przewidują ściśle określone procedury planistyczne i budowlane. To one decydują, co i gdzie można zbudować. Podejmują je odpowiednie organy – wójt, starosta czy instytucje administracji budowlanej. W tym trybie mieszkańcy już mają zagwarantowany udział: mogą zgłaszać swoje uwagi, brać udział w konsultacjach i dyskusjach publicznych. Referendum nie może tych procedur zastąpić, bo prowadziłoby to do sprzeczności z obowiązującym prawem.
Drugie pytanie również nie mogło zostać poddane głosowaniu, ponieważ odnosiło się do spraw związanych z polityką migracyjną i integracją cudzoziemców. To zagadnienia, które należą do kompetencji państwa, a nie gminy. Co więcej, treść pytania była nieprecyzyjna – nie wynikało z niego, czy chodzi o budowę nowych obiektów, czy o zmianę przeznaczenia istniejących. Brak jasności w pytaniu referendalnym mógłby prowadzić do wprowadzenia mieszkańców w błąd i frustracji, gdyby wyniku referendum nie dało się zrealizować.
Podsumowując, referendum lokalne to ważne narzędzie demokracji, ale może być stosowane tylko wtedy, gdy dotyczy spraw, które faktycznie mieszczą się w kompetencjach gminy. W tym przypadku tak nie było – pytania referendalne odnosiły się do obszarów, które rozstrzygane są w ramach specjalnych procedur lub należą do zadań państwa. Dlatego Wojewoda jako organ nadzoru stwierdził nieważność uchwały, w związku z czym wszystkie czynności związane z przeprowadzeniem referendum zostają wstrzymane.
W stosunku do aktu, którego nieważność stwierdzono upada bowiem domniemanie legalności i prawidłowości. Sprawa, która była przedmiotem aktu uznanego za nieważny wraca do stanu w jakim znajdowała się przed jego wydaniem.
