Smutna wiadomość dla środowiska kombatanckiego i mieszkańców ziemi dębickiej. 20 sierpnia 2026 roku zmarła Danuta Iwan z domu Lazarowicz ps. „Pszczółka” – ostatni żołnierz Armii Krajowej Obwodu Dębica i ostatnia uczestniczka walk na Kałużówce. O jej śmierci poinformowała Armia Krajowa Dębica.
Danuta Lazarowicz urodziła się 1 stycznia 1928 roku w Minodze. Była córką mjr. Adama Lazarowicza ps. „Klamra”, jednego z najważniejszych dowódców dębickiego podziemia niepodległościowego i dowódcy sił Obwodu AK Dębica podczas akcji „Burza”.
W czasie okupacji niemieckiej Danuta Lazarowicz uczestniczyła w tajnym nauczaniu w Brzezinach. Jako młoda dziewczyna zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Pełniła funkcję łączniczki Wojskowej Służby Kobiet przy Komendzie Obwodu Armii Krajowej Dębica.
W 1944 roku wzięła udział w akcji „Burza”. Początkowo pomagała w szpitalu polowym w Brzezinach, a następnie znalazła się w sekcji gospodarczej II Rejonu Walki na Kałużówce. Jej udział w tych wydarzeniach potwierdzają również archiwalne relacje z kolejnych rocznic bitwy, podczas których była wymieniana w gronie jej uczestników.
Po zakończeniu wojny nie zaprzestała działalności niepodległościowej. Była łączniczką Delegatury Sił Zbrojnych w Rzeszowie, a następnie Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Instytut Pamięci Narodowej przypominał Danutę „Pszczółkę” jako członkinię rodziny Lazarowiczów szczególnie mocno zaangażowanej w działalność Armii Krajowej i powojennego podziemia niepodległościowego.
Po wojnie związała swoje życie z Wrocławiem, jednak przez kolejne dziesięciolecia pozostawała związana z pamięcią o wydarzeniach na ziemi dębickiej. Wielokrotnie uczestniczyła w uroczystościach patriotycznych na Kałużówce, oddając hołd swoim towarzyszom broni i przypominając kolejnym pokoleniom o walce żołnierzy Armii Krajowej. W archiwalnych relacjach z obchodów rocznicowych pojawia się m.in. razem ze swoim bratem Zbigniewem Lazarowiczem ps. „Bratek”.
Za działalność konspiracyjną i niepodległościową została odznaczona m.in. trzykrotnie Medalem Wojska Polskiego, Medalem Niepodległości, Medalem „Pro Patria”, Krzyżem Armii Krajowej oraz Krzyżem Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”.
Odejście Danuty Iwan ps. „Pszczółka” zamyka symboliczny rozdział w historii ziemi dębickiej. Odeszła ostatnia uczestniczka walk na Kałużówce i osoba, która wydarzenia akcji „Burza” znała nie z książek czy dokumentów, lecz z własnego doświadczenia.
Cześć Jej pamięci.